تفاوت some و any در انگلیسی؛ سؤال، منفی و تعارف

برای گفتن «چند کتاب دارم» می‌گوییم I have some books.، اما وقتی می‌پرسیم «کتابی داری؟» معمولاً می‌گوییم Do you have any books? تفاوت some و any در نگاه اول ساده است؛ نکتهٔ مهم این است که «در سؤال همیشه any می‌آید» درست نیست. در این راهنما الگوی پایه، سؤال‌های پیشنهادی، کاربرد با اسم‌ها و تمرین با پاسخ را یاد می‌گیری.

قاعدهٔ شروع: some در مثبت، any در سؤال و منفی

وقتی مقدار دقیق را نمی‌دانیم یا گفتنش مهم نیست، برای جملهٔ خبری مثبت معمولاً some می‌گذاریم. برای سؤال خنثی و جملهٔ منفی معمولاً any به کار می‌رود:

• مثبت: We have some pencils. — چند مداد داریم.
• سؤال: Do you have any pencils? — مدادی داری؟
• منفی: I don't have any pencils. — هیچ مدادی ندارم.

این الگو برای شروع بسیار مفید است، اما فقط یک راهنمای رایج است. پیش از انتخاب واژه، به معنی سؤال و نیت گوینده هم توجه کن.

some و any کنار چه اسم‌هایی می‌آیند؟

در کاربرد مقدار نامشخص که اینجا یاد می‌گیریم، این دو واژه با اسم جمع قابل‌شمارش و اسم غیرقابل‌شمارش به کار می‌روند. some notebooks یعنی «چند دفتر»؛ some water یعنی «مقداری آب». در سؤال خنثی هم می‌گویی any notebooks یا any water.

برای یک اسم مفرد قابل‌شمارش، معمولاً از a یا an استفاده می‌کنیم: I have a notebook. اگر منظورت «چند دفتر» باشد، اسم را جمع کن: I have some notebooks. پس some notebook برای همین معنی معمول مناسب نیست.

در سؤال چه زمانی some به کار می‌رود؟

فرض کن به دوستی نوشیدنی تعارف می‌کنی: Would you like some tea? یعنی «کمی چای می‌خواهی؟» این یک پیشنهاد دوستانه است، نه پرسش خنثی دربارهٔ وجود چای. در درخواست هم some طبیعی است: Could I have some water, please? — «می‌شود کمی آب داشته باشم؟»

در مقابل، وقتی واقعاً نمی‌دانی طرف مقابل آب دارد یا نه، Do you have any water? یک سؤال خنثی و باز است. Do you have some water? نیز در موقعیتی که احتمال می‌دهی پاسخ مثبت باشد ممکن است، اما برای یادگیری اولیه، در سؤال خنثی any را انتخاب کن.

یک گفت‌وگوی کوتاه در کلاس

معلم برای فعالیت گروهی کاغذ می‌خواهد. این مکالمه را بخوان و به نقش هر عبارت توجه کن:

A: Do we have any paper?
B: Yes, we have some paper on the desk.
A: Great. Do we have any coloured pencils?
B: No, we don't have any. Would you like some markers instead?

ترجمهٔ خلاصه: «کاغذ داریم؟» «بله، مقداری کاغذ روی میز است.» «مداد رنگی داریم؟» «نه، نداریم. می‌خواهی به‌جایش چند ماژیک برداری؟» در سؤال‌های بررسیِ موجودی از any استفاده شد؛ پاسخ مثبت some داشت؛ جملهٔ منفی any و پیشنهاد آخر some داشت.

پاسخ کوتاه بدون تکرار اسم

اگر اسم از گفت‌وگو معلوم باشد، می‌توانی some یا any را تنها بیاوری. به این دو پاسخ دقت کن:

• A: Do you have any paper? B: Yes, I have some. — «بله، مقداری دارم.»
• A: Do you have any paper? B: No, I don't have any. — «نه، ندارم.»

اینجا some و any به همان paper اشاره می‌کنند. لازم نیست در هر پاسخ اسم را دوباره بگویی.

یک کاربرد متفاوت any: هر کدام فرقی ندارد

همهٔ کاربردهای any به سؤال و منفی محدود نمی‌شود. در جملهٔ You can choose any book. معنی آن «هر کتابی را می‌توانی انتخاب کنی» است؛ یعنی انتخابِ کدام کتاب محدود نشده است. این کاربرد با I don't have any books. فرق دارد. پس اگر در یک جملهٔ مثبت any دیدی، اول ببین معنی «هر کدام» می‌دهد یا نه.

اشتباه‌های رایج

• برای خبر مثبتِ معمول، به جای I have any questions. بگو I have some questions.
• برای نبودنِ چیزی، به جای I don't have some pens. بگو I don't have any pens. اگر دربارهٔ «بعضی از خودکارهای مشخص» حرف می‌زنی، ساختار و معنی می‌تواند متفاوت باشد؛ اینجا منظور نبودنِ هیچ خودکاری است.
• برای تعارف، Would you like some tea? کاملاً طبیعی است. سؤال‌بودن جمله به‌تنهایی دلیل نمی‌شود آن را به any تبدیل کنی.
• برای «چند کتاب»، اسم جمع است: some books، نه some book در معنی مقدار نامشخصِ معمول.

تمرین some یا any

جای خالی را با توجه به معنی جمله کامل کن. در شمارهٔ آخر، معنی any را هم توضیح بده.

1. I have ___ apples in my bag.
2. Do you have ___ questions? — پرسش خنثی از گروه.
3. We don't have ___ milk.
4. Would you like ___ juice? — تعارف.
5. You can sit in ___ seat. — انتخاب آزاد است.

پاسخ تمرین

1. some؛ جملهٔ مثبت دربارهٔ چند سیب است.
2. any؛ سؤال خنثی است و پاسخ را از پیش نمی‌دانیم.
3. any؛ جمله منفی است و مقدار نامشخصی از شیر را نفی می‌کند.
4. some؛ نوشیدنی را تعارف می‌کنیم.
5. any؛ یعنی «هر صندلی‌ای» و محدودیتی در انتخاب نیست.

گام بعد برای تمرین

حالا سه جمله دربارهٔ چیزهایی که در کیف یا خانه داری بنویس: یک جملهٔ مثبت با some، یک سؤال با any و یک تعارف با some. آن‌ها را بلند بخوان تا تفاوت کاربرد در موقعیت واقعی جا بیفتد. برای ادامهٔ دستور کاربردی، حروف اضافهٔ زمان at، on و in را ببین؛ اگر می‌خواهی ترکیب‌های واژگانی هم تمرین کنی، تفاوت make و do مرتبط است. مسیر انگلیسی عمومی 20مو نیز مطالب بیشتری برای ادامهٔ یادگیری دارد.

منابع آموزشی

الگوی مثبت، منفی و سؤال و استثنای سؤالِ با انتظار پاسخ مثبت با راهنمای Some and any در Cambridge Dictionary تطبیق داده شده است. کاربرد پیشنهاد با راهنمای Offers و کاربرد «هر کدام» با راهنمای Any بررسی شده‌اند. توضیح فارسی، گفت‌وگو و تمرین‌های این صفحه اصیل‌اند.