مقاله آموزشی 20مو
تفاوت say و tell در انگلیسی؛ کاربرد درست با مثال و تمرین
چرا می‌گوییم tell her the truth اما say hello to her؟ با قانون شنونده بلافاصله بعد از فعل، عبارت‌های ثابت و پنج تمرین، say و tell را درست به‌کار ببرید.
در فارسی برای «گفتن» یک فعل داریم، اما در انگلیسی باید بین say و tell یکی را انتخاب کنید. همین یک انتخاب ساده باعث می‌شود خیلی از زبان‌آموزان فارسی‌زبان جمله‌هایی مثل He said me یا She told hello بسازند که هیچ‌کدام درست نیستند. خبر خوب این است که تفاوت این دو فعل به یک قانون ساده و چند عبارت ثابت خلاصه می‌شود؛ در این مقاله هر دو را با مثال، یک گفت‌وگوی کوتاه و شش تمرین با پاسخ تشریحی یاد می‌گیرید.
قانون اصلی: tell با شنونده، say با to یا بدون شنونده
Tell معمولاً بلافاصله بعد از خودش شنونده را می‌آورد؛ یعنی جمله معمولاً به شکل «tell + شخص + چیزی که گفته شده» است:
He told us he didn't want any money. — «او به ما گفت پولی نمی‌خواهد.»
She told me (that) she was from Canada. — «او به من گفت که اهل کاناداست.»
Can you tell him I'll be late? — «می‌شود به او بگویی دیر می‌رسم؟» در این جمله هم him شنونده است و بلافاصله بعد از فعل آمده.
در مقابل، say شنونده را مستقیم و بدون حرف اضافه نمی‌پذیرد. اگر لازم است بگویید گفته خطاب به چه کسی بوده، از to استفاده کنید یا اصلاً شنونده را نیاورید:
She said to me, "I'm your cousin." — «او به من گفت: من پسرعمویت هستم.»
He said he was a teacher. — «او گفت معلم است.» (بدون ذکر شنونده)
به همین دلیل جمله‌ای مثل He said me he was a teacher نادرست است؛ چون say بدون to شنونده را نمی‌پذیرد. طبق توضیح دستور زبان کمبریج درباره say و tell، دلیل این تفاوت این است که say بیشتر روی خودِ کلمات گفته‌شده تمرکز دارد، در حالی‌که tell بیشتر به پیام و مخاطب آن توجه می‌کند. یک راه ساده برای به‌یادسپردن این قانون: اگر بلافاصله بعد از فعل اسم یا ضمیر شخص می‌آید (بدون to)، فعل tell را انتخاب کنید.
عبارت‌های ثابتی که tell بدون شنونده هم می‌گیرد
چند عبارت پرکاربرد استثنا هستند: با آن‌ها tell می‌آید، حتی وقتی شنونده در جمله نیست. طبق صفحه ترکیب‌های رایج say و tell در کمبریج، این ترکیب‌ها را باید جدا حفظ کرد:
- tell the truth / tell a lie — راست گفتن / دروغ گفتن. مثال: You should never tell a lie.
- tell a joke / tell a story — جوک گفتن / داستان تعریف‌کردن. مثال: You're good at telling jokes.
- tell the time — ساعت را از روی صفحه خواندن. مثال: Can you tell the time in English?
- tell the difference — تشخیص تفاوت. مثال: I can't tell the difference between the two colors.
در سمت مقابل، سلام و احوال‌پرسی با say می‌آید، نه tell: say hello، say good morning، say goodbye. جمله‌ای مثل "Hello," she told نادرست است؛ چون سلام‌کردن جزو عبارت‌های ثابت tell نیست.
یک گفت‌وگوی کوتاه برای تمرین کاربرد واقعی
گفت‌وگوی زیر را بخوانید و به جای هر فعل مشخص‌شده دقت کنید که چرا say یا tell انتخاب شده است:
A: What did the teacher say about the exam?
B: She told us it's next Monday. She also said we should review chapter four.
A: Did she tell you the exact time?
B: No, she just said "in the morning."
در این گفت‌وگو، جمله اول (told us) شنونده (us) بلافاصله بعد از فعل آمده، پس tell درست است. جمله دوم (said we should review) شنونده ندارد، پس say درست است. همین الگو را در جمله سوم و چهارم هم می‌بینید. برای تمرین گفتاری این گفت‌وگو را با یک همراه بلند بخوانید و نقش‌ها را عوض کنید؛ هر بار که به say یا tell می‌رسید، یک لحظه مکث کنید و دلیل انتخاب فعل را با صدای بلند بگویید. این مکث کوتاه کمک می‌کند قانون را در حافظهٔ کوتاه‌مدت تثبیت کنید، نه اینکه فقط جمله را حفظ کنید.
یک ترفند ساده برای به‌خاطرسپردن سریع: قبل از فعل، انگشت خود را روی کلمهٔ بعدی بگذارید. اگر آن کلمه اسم یا ضمیر شخص است و بلافاصله بعد از فعل آمده (بدون to)، تقریباً همیشه tell درست است. اگر بعد از فعل to می‌بینید یا اصلاً شنونده‌ای در جمله نیست، say را انتخاب کنید. این ترفند برای اکثر جمله‌های روزمره کار می‌کند؛ فقط عبارت‌های ثابتی مثل tell the truth را جداگانه حفظ کنید، چون آن‌ها از این قاعده پیروی نمی‌کنند.
وقتی دستور یا خواهش کسی را نقل می‌کنید
برای نقل دستور یا درخواست، الگوی معمول tell + شخص + to + فعل است؛ say در این ساختار رایج نیست:
They told us to come back the next day. — «به ما گفتند روز بعد برگردیم.»
The doctor told me to rest for a week. — «دکتر به من گفت یک هفته استراحت کنم.»
طبق همان راهنمای انتخاب کلمه tell یا say در کمبریج، در گفت‌وگوی غیررسمی گاهی say to + فعل هم برای نقل دستور شنیده می‌شود، مثل He said to leave it till tomorrow، اما این حالت محاوره‌ای است و در نوشتار رسمی الگوی tell + شخص + to ترجیح دارد.
چند اشتباه رایج فارسی‌زبانان
چون در فارسی «گفتن» با یا بدون شنونده به یک شکل صرف می‌شود، این اشتباه‌ها خیلی تکرار می‌شوند:
- نادرست: He said me the answer. — درست: He told me the answer. (شنونده بلافاصله بعد از فعل)
- نادرست: She told hello to everyone. — درست: She said hello to everyone. (سلام‌کردن همیشه با say)
- نادرست: Please say me your name. — درست: Please tell me your name. (شنونده بلافاصله بعد از فعل)
اگر یکی از این سه الگو را حفظ کنید، بیشتر جمله‌های روزمره را درست می‌سازید.
شش تمرین کوتاه با پاسخ تشریحی
در هر جمله فعل درست (say یا tell) را با فرم مناسب انتخاب کنید:
- Can you ____ me the time, please?
- She ____ hello to her neighbor every morning.
- He always ____s the truth, even when it's difficult.
- My teacher ____ us to finish the homework by Friday.
- "I'll call you tomorrow," she ____.
- Please ____ me your address so I can send the package.
پاسخ‌ها و دلیل انتخاب
- tell — عبارت ثابت tell the time و وجود شنونده (me) بلافاصله بعد از فعل.
- says — سلام‌کردن همیشه با say می‌آید؛ شنونده با to ذکر شده.
- tells — عبارت ثابت tell the truth، بدون نیاز به ذکر شنونده.
- told — الگوی نقل دستور: tell + شخص + to + فعل.
- said — نقل‌قول مستقیم همیشه با say می‌آید، نه tell.
- tell — شنونده (me) بلافاصله بعد از فعل آمده، بدون to.
جمع‌بندی و قدم بعدی
قبل از انتخاب فعل، از خودتان بپرسید: «آیا شنونده بلافاصله بعد از فعل می‌آید؟» اگر بله، و جمله جزو عبارت‌های ثابت say (مثل say hello) نیست، به سراغ tell بروید؛ در غیر این صورت say را با یا بدون to به کار ببرید. برای تمرین بیشتر روی فعل‌های مشابه، تفاوت borrow و lend را هم ببینید.
برای تمرین شنیداری و مکالمه‌ای همین ساختار در دل درس‌های واقعی، بخش شنیداری و مکالمه 20مو را امتحان کنید یا از مسیر زبان انگلیسی عمومی 20مو شروع کنید. برای امروز کافی است سه جمله دربارهٔ روز خودتان بسازید: یکی با say hello، یکی با tell the truth و یکی با tell + نام یکی از دوستانتان.
منابع
توضیح‌های گرامری این مقاله بر پایهٔ سه صفحهٔ زیر از فرهنگ کمبریج نوشته شده و مثال‌ها، گفت‌وگو و تمرین‌ها مستقل تألیف شده‌اند: