پیشوند و پسوند در انگلیسی؛ سرنخ معنی واژه‌های ناآشنا

هنگام خواندن یک متن انگلیسی به واژه‌ای می‌رسید که پیش‌تر ندیده‌اید. شاید بخشی از آن آشنا باشد: آغاز unhappy به happy اضافه شده، یا پایان helpful پس از help آمده است. این بخش‌های کوچک گاهی سرنخ خوبی برای حدس اولیهٔ معنی هستند. اما سرنخ، پاسخ قطعی نیست؛ معنی را با جمله و در صورت نیاز با دیکشنری بررسی کنید.

پیشوند جلو می‌آید، پسوند به پایان واژه می‌چسبد

در unhappy، بخش un- پیش از واژهٔ پایهٔ happy می‌آید؛ به آن پیشوند می‌گوییم. در helpful، بخش -ful پس از help می‌آید؛ این یک پسوند است. راهنمای واژه‌سازی در Cambridge Grammar Today همین تفاوت جایگاه را توضیح می‌دهد و یادآوری می‌کند که پسوندها اغلب نوع دستوری واژه را هم تغییر می‌دهند.

برای استفادهٔ عملی، ابتدا واژهٔ پایه را پیدا کنید. اگر معنی happy را نمی‌دانید، دانستن un- به‌تنهایی کافی نیست. اگر پایه را می‌دانید، جزء افزوده‌شده را در نظر بگیرید و سپس حدس خود را در متن امتحان کنید. این مقاله چهار جزء رایج را بررسی می‌کند، نه همهٔ پیشوندها و پسوندهای انگلیسی را.

un- می‌تواند معنی منفی یا وارونه بدهد

در unhappy، پیشوند un- معنی «ناخوشحال» را می‌سازد. در unsafe نیز می‌توانید از safe به «ناامن» برسید. گاهی این پیشوند به جای «نه»، عمل وارونه را می‌رساند؛ مثل unlock در برابر lock. صفحهٔ پیشوندها در Cambridge برای un- هر دو نقشِ منفی‌کردن و وارونه‌کردن را نشان می‌دهد.

این الگو به این معنی نیست که می‌توانید un- را به هر صفت یا فعل دلخواه بچسبانید. برای نمونه، منفی‌کردن بعضی واژه‌ها با پیشوندهای دیگری انجام می‌شود. اگر واژه‌ای ناآشنا دیدید، معنی تقریبی را حدس بزنید، اما شکل درست و کاربرد آن را در مدخل دیکشنری بررسی کنید.

re- اغلب انجام دوبارهٔ کاری را نشان می‌دهد

اگر write را می‌دانید، rewrite می‌تواند «دوباره نوشتن» باشد. در redo هم re- به انجام دوباره اشاره می‌کند. جملهٔ Please rewrite the last sentence. از شما می‌خواهد جملهٔ آخر را دوباره بنویسید، نه اینکه جملهٔ تازه‌ای در جای دیگری اضافه کنید. در راهنمای Cambridge نیز re- با معنی «دوباره» و نمونه‌هایی مانند rewrite معرفی شده است.

در متن، ببینید چه عملی دوباره انجام می‌شود و چرا. اگر می‌خوانید The teacher asked us to reread the paragraph.، حدس اولیه این است که پاراگراف را یک بار دیگر بخوانید. اما هر واژه‌ای که با حروف re شروع شود، الزاماً از همین پیشوند ساخته نشده است؛ پیش از جداکردن اجزا، وجود واژهٔ پایه و معنی جمله را بررسی کنید.

-ful و -less سرنخ صفت‌های تازه‌اند

پسوند -ful در واژه‌هایی مثل helpful معمولاً معنی «دارای ویژگیِ...» یا «کمک‌کننده» را می‌رساند. This note is helpful. یعنی این یادداشت مفید است. در برابر آن، -less می‌تواند نبودن چیزی را نشان دهد: hopeless یعنی بی‌امید. راهنمای پسوندها در Cambridge هر دو را در گروه پسوندهای صفت‌ساز آورده است.

به جملهٔ The instructions were useful. نگاه کنید. use به‌اضافهٔ -ful سرنخ «دارای فایده» می‌دهد و جایگاه واژه پس از were نیز نشان می‌دهد نقش صفت دارد. در The tool is useless.، پایان -less کمک می‌کند «بی‌فایده» را حدس بزنید. املای بعضی پایه‌ها هنگام افزودن پسوند تغییر می‌کند؛ این مثال‌های ساده مجوز ساختن هر ترکیب دلخواه نیستند.

حدس را با بافت جمله و دیکشنری کنترل کنید

سه مرحلهٔ کوتاه داشته باشید: جزء آشنا را جدا کنید، معنی تقریبی واژهٔ کامل را بسازید و بعد ببینید آیا آن معنی در جمله جا می‌افتد. برای The room is unsafe, so we should leave.، safe و un- حدس «ناامن» را می‌دهند؛ بخش دوم جمله، یعنی «پس باید بیرون برویم»، آن را تقویت می‌کند. اگر هنوز ابهامی دارید، تلفظ، املای درست و معنی دقیق را در دیکشنری ببینید.

این روش مکملِ سرنخ‌های جمله است. در مقالهٔ حدس‌زدن معنی واژه از متن، تمرکز بر نشانه‌های اطراف واژه است؛ اینجا به نشانه‌های درون واژه نگاه می‌کنیم. ترکیب هر دو روش بهتر از اتکا به یک بخش کوچکِ جدا از جمله عمل می‌کند.

تمرین کوتاه با پاسخ

برای هر جمله، معنی تقریبی واژهٔ مشخص‌شده را حدس بزنید و بگویید کدام بخش به شما کمک کرد: ۱) Please rewrite your answer.؛ ۲) This map is useful.؛ ۳) The door is unlocked.؛ ۴) We felt hopeless after the news. ابتدا پاسخ خودتان را بنویسید؛ سپس آن را با جمله بسنجید.

پاسخ‌ها: ۱) rewrite یعنی دوباره نوشتن؛ re- و write. ۲) useful یعنی مفید؛ use و -ful. ۳) unlocked یعنی قفل‌نبودن یا بازشدن قفل در این بافت؛ un- عمل lock را وارونه می‌کند. ۴) hopeless یعنی بی‌امید؛ hope و -less. برای تمرین بیشتر، هنگام مطالعه یک واژهٔ تازه را انتخاب کنید، اجزایش را بررسی کنید و حدس خود را با دیکشنری بسنجید. از بخش انگلیسی عمومی ۲۰مو نیز می‌توانید متن و موضوع دیگری برای این تمرین پیدا کنید.