اجازه گرفتن به انگلیسی در کلاس؛ راهنمای کاربردی

وقتی در کلاس می‌خواهید سؤال بپرسید، از وسیله‌ای استفاده کنید یا برای لحظه‌ای بیرون بروید، یک جملهٔ کوتاه و روشن کافی است. برای «اجازه گرفتن» در انگلیسی معمولاً از Can I ...?، Could I ...? یا May I ...? استفاده می‌کنیم. تفاوت اصلی این سه در میزان رسمی‌بودن و لحن است؛ در این راهنما آن‌ها را با موقعیت‌های کلاس و تمرین همراه پاسخ یاد می‌گیرید.

ساختار سادهٔ اجازه گرفتن چیست؟

الگوی اصلی چنین است: Can/Could/May + I + base verb ...? یعنی بعد از I فعل ساده می‌آید. مثلاً Could I use this dictionary? یعنی «می‌شود از این فرهنگ لغت استفاده کنم؟» در این جمله use شکل سادهٔ فعل است؛ to use یا using را به جای آن نمی‌گذاریم.

اگر می‌خواهید جمله نرم‌تر شود، please را در پایان بگذارید: Could I ask a question, please? افزودن please جای لحن و رفتار محترمانه را نمی‌گیرد، اما در این درخواست کوتاه کمک می‌کند.

Can I؛ انتخاب رایج و مستقیم

Can I ...? برای اجازه خواستن در گفت‌وگوی معمولی طبیعی است. Can I ask a question? یعنی «می‌توانم سؤال بپرسم؟» و Can I sit here? یعنی «می‌توانم اینجا بنشینم؟» در این کاربرد، can فقط دربارهٔ توانایی جسمی یا مهارت نیست؛ از طرف مقابل اجازه می‌خواهید.

اگر هنوز با این ساختار راحت نیستید، یک جملهٔ کوتاه انتخاب کنید و با فعل‌های روزمره عوضش کنید: Can I open the window?، Can I use my notes? و Can I join the group? این‌ها نمونهٔ زبان‌اند و به معنی مجاز بودن این کارها در هر کلاس نیستند؛ پاسخ را معلم یا قواعد همان کلاس تعیین می‌کند.

Could I؛ محترمانه‌تر برای همان درخواست

Could I ...? همان اجازه را با لحنی مؤدبانه‌تر می‌پرسد. برای نمونه، Could I hand in my homework tomorrow? یعنی «می‌شود تکلیفم را فردا تحویل بدهم؟» یا Could I leave the room for a moment? یعنی «می‌شود لحظه‌ای از کلاس بیرون بروم؟» این جمله‌ها درخواست هستند؛ با گفتن آن‌ها هنوز اجازه‌ای صادر نشده است.

در این ساختار، could الزاماً زمان گذشته نیست. وقتی اکنون از معلم اجازه می‌پرسید، با انتخاب could درخواست را ملایم‌تر می‌کنید. این تفاوت را در گفت‌وگوهای روزمره هم می‌توانید به کار ببرید.

May I؛ رسمی‌تر از دو گزینهٔ دیگر

May I ...? هم برای اجازه گرفتن درست است، اما رسمی‌تر به گوش می‌رسد. مثلاً May I come in? برای زمانی است که می‌خواهید وارد شوید. لازم نیست هر بار در کلاس از رسمی‌ترین شکل استفاده کنید؛ Can I ...? و Could I ...? نیز ساختارهای معتبرند. انتخاب نهایی به موقعیت، لحن و روال همان کلاس بستگی دارد.

فرق «اجازه می‌گیرم» با «از تو می‌خواهم کاری بکنی»

به فاعل جمله دقت کنید. Could I open the window? یعنی «آیا من اجازه دارم پنجره را باز کنم؟» اما Could you open the window? یعنی «می‌شود شما پنجره را باز کنید؟» دومی درخواست انجام کار از شخص مقابل است، نه اجازه گرفتن برای کار خودتان. در همین معنا May you open the window? جایگزین طبیعی Could you open the window? نیست.

اگر می‌خواهید معلم جمله‌ای را دوباره بگوید، راهنمای درخواست تکرار در کلاس به انگلیسی برای همان موقعیت نوشته شده است. پرسیدن اجازه و درخواست تکرار، دو هدف متفاوت‌اند.

یک مکالمهٔ کوتاه در کلاس

دانش‌آموز می‌خواهد برای حل تمرین از فرهنگ لغت استفاده کند:

Student: Could I use my dictionary for this exercise, please?
Teacher: Yes, you can. Please work on the first question.
Student: Thank you. May I ask about one word later?
Teacher: Of course.

دانش‌آموز با Could I ...? اجازه می‌گیرد و معلم با Yes, you can. پاسخ می‌دهد. برای اجازه دادن معمولاً can یا، در لحن رسمی‌تر، may به کار می‌رود؛ Yes, you could. پاسخ معمولِ صدور اجازه نیست.

چه اشتباه‌هایی را کنار بگذاریم؟

• بعد از فعل کمکی، فعل ساده بیاورید: Could I use it?، نه Could I to use it?.
• برای اجازه خواستنِ خودتان از I استفاده کنید؛ Could you ...? درخواست انجام کار از دیگری است.
• Could I ...? در درخواست مؤدبانهٔ اکنون، لزوماً اشاره به گذشته ندارد.
• از یک جملهٔ انگلیسی، قانون واقعی کلاس را نتیجه نگیرید؛ پاسخ و اجازه به موقعیت بستگی دارد.

تمرین کوتاه با پاسخ

برای هر موقعیت جملهٔ مناسب را انتخاب کنید. در سؤال سوم به تفاوت اجازه گرفتن و درخواست از دیگری دقت کنید.

1. می‌خواهید خودتان از یک کتاب استفاده کنید: Could I use this book? یا Could you use this book?
2. می‌خواهید مؤدبانه وارد کلاس شوید: May I come in? یا May I to come in?
3. از دوستتان می‌خواهید پنجره را باز کند: Could I open the window? یا Could you open the window?
4. در پاسخ به اجازهٔ استفاده از مداد می‌خواهید بگویید «بله، می‌توانی»: Yes, you can. یا Yes, you could.

پاسخ‌ها: ۱) Could I use this book? چون خودتان اجازه می‌خواهید. ۲) May I come in? چون فعل بعد از may ساده است. ۳) Could you open the window? چون کار را از دوستتان می‌خواهید. ۴) Yes, you can. چون اینجا اجازه صادر می‌کنید.

برای تمرین بیشتر چه کار کنیم؟

سه موقعیت واقعی از کلاس خودتان بنویسید: یک سؤال، یک درخواست استفاده از وسیله و یک درخواست ورود یا خروج. برای هر کدام ابتدا با Can I ...? و سپس با Could I ...? جمله بسازید و تفاوت لحن را بلند بخوانید. اگر می‌خواهید جملهٔ نخستِ گفت‌وگو را هم تمرین کنید، مقالهٔ معرفی خود به انگلیسی در کلاس را ببینید. تمرین‌های بیشتر نیز در بخش انگلیسی عمومی در دسترس‌اند.

منابع بررسی قاعده

کاربرد can، could و may برای اجازه گرفتن و پاسخ دادن با راهنمای Permission در British Council LearnEnglish و راهنمای Cambridge Grammar سنجیده شده است. مثال‌های کلاس و تمرین این مقاله تازه و مستقل‌اند.